Leonard Cohen Üzerine...

Başlangıçta yanılgı vardı.

Ankara’daki öğrencilik yıllarım sırasında edindiğim Pazar sabahı sinemaya gitme alışkanlığına uygun olarak, Kızılırmak Sinemasına sırf Oliver Stone yönettiği için seyretmeye yollanmıştım, Katil Doğanlar’ı izlemek için. Soğuk ve üşüten bir güneş hatırlıyorum, salonda da dört-beş kişiydik, biri de resmi kıyafetli bir astsubaydı. Üniforması üzerinde olduğuna göre mesaide miydi, işten mi kaytarmıştı, yoksa göreve başlamadan önce âşık olduğu Juliette Lewis’i temaşa etmek üzere sinemaya gelmiş biri miydi, bilemiyorum. Üniforma hayranı kızları cezbetmeye çalışan bir soytarı da olabilirdi pek ala, ne de olsa Ankara zibil gibi resmi kıyafetli adam kaynayan, içinde sivil giyimli görevliler ve türlü renkte üniformalar kuşanmış askerlerle dolu, devasa bir kışlayı andırıyordu sözünü ettiğim zamanlarda.

Filmin sarsıcı (“bu ne lan? Ne biçim bi film bu?” sorusunu sorduran filmlere ‘sarsıcı’ diyoruz.) intro’sunun baharatı, şüphesiz filmle beraber başlayan şarkıydı. Şarkının tuhaf tınısının karamsarlık hissi yaratan atmosferi bir yana, vokaldeki adamın boş rakı şişelerinin sıralandığı sarhoş bir içki masasına kafasını gömüp mırıldanır gibi şarkıyı bık bıklaması, uzattım, kısaca tarzı, bana doğruca Chris Rea’yı çağrıştırmıştı. Rea’yı çok fazla bildiğimden değil; sözünü ettiğim yıllarda youtube yok, internet bile yok, hiçbir bok yok: TRT’de Serdar Öktem’in sunduğu Dönence diye bir program vardı, orada dinlemişim Rea’nin Road To Hellşarkısını, o kadar. Aynı şarkıları üç haftada bir tekrar tekrar yayınladıklarından bu şarkıya da aşina olmuşum, adamın vokalini de oradan tanıyorum… Katil Doğanlar’ın girişindeki şarkıyı da şarkı söylemesini beceremeyen garip sesli vokalden hareketle Chris Rea’nın sanıp durdum yıllarca. Çook zaman sonra, internet âlimi olup başlangıçtaki yanılgıdan dönebilmem mümkün olabildi, meğer o şarkı Leonard Cohen’inmiş. Sonraki yıllarda bu adamın çok meşhur olduğunu, dillere destan bir sanatçı/şair/söz yazarı/icracı olduğunu da öğrendim. Hatta doğa üstü niteliklerle donatılmış mistik karakterli bir efsane olduğunu da milyon defa okudum, işittim. Baktım ki düpedüz “bu adam bir harika!” yaklaşımı, dünya bir yana Leo bir yana diktesi kabul ettirilmeye çalışılıyor. Sözünü ettiğim filmin girişindeki ‘Waiting For The Miracle’ gerçekten güzeldi, ama o kadar: Güzel işte. Sadece güzel. Nefis değil. Muhteşem değil. Dünya harikası hiç değil -ki, öteki popüler şarkılarına da kulak verdiğimde genel olarak adamın söylediklerinin dayanılmaz ölçüde uyuz, uyuntu, mıymıntı oldukları bile söylenebilirdi. Peki kim beğeniyordu bu adamı?

Tabi ki kadınlar… Tüketim çarkının en büyük müşterileri…

Dün akşam metazori olarak Leonard Cohen’in konserine gittim. Hatun (hala ayrılmadık… hala!) adamın dinleyici kitlesini oluşturan güruhun %80’ini oluşturan kadın tayfasının mazbut ama dirençli bir üyesi. Şimdi gene misigonist söyleme sarıldığım iddia edilebilir ama hayatın gerçeklerine karşı gelmenin anlamı yok: Normal ve vasat bir erkek, bir iki şarkısını beğenmenin haricinde LC fanatiği olamaz. Şarkı sözlerine hayranlık duyabilir, ileri derece İngilizce bilgisi gerektirmeyen şiirlerinden etkilenebilir ama o kadar. Bir gıdım fazlası değil. Salondaki kalabalıkta göze çarpan konsere yalnız gelmiş değişik yaş gruplarından çok sayıdaki kızcağız zaten bu gözlemi doğrular nitelikteydi: Yalnız oturan tek bir erkek yoktu ya! Ama yalnız başına gelmiş veya bir başka hemcinsiyle salonda yerini alan bir dünya kadın gördüm. Bu nokta çok enteresan aslında; adam yakışıklı filan değil, zaten 78 yaşına ermiş, bir ayağı çukurda, jestleri ile aşırı mütevazı ve zarif olmaktan başka pek bir özelliği olmayan biri, duygulu – kadife gibi bir sesi de yok, e bu kadar kadın neden kendisine hayran böylesine tutkun bir şekilde? Benim tek açıklamam reklamın dayatmacı gücü, ‘sıradan insanların fark edemeyeceği güzellikleri sezip hakkını verebilecek nitelikte damıtılmış ince bir zevk sahibi olma’ iddiası ve boka bok diyememe cesaretsizliği…

İki hafta önce Ian Anderson’un (JetroTull) konserine gitmiştik üç erkek arkadaş. İçimizden biri, konserin ortalarında şaka yollu çalınan müziğin kendisi için fazla kaliteli olduğunu söyleyip mimikleriyle zerre kadar zevk almadığını ifade etmişti. Erkek tabiatında bir kadına şirin gözükme kaygısı olmadığı müddetçe beğeni özgürlüğü en ileri ölçüde kendini gösterir. Kadın ise, çok kişinin hayranı olduğu bir şeyi beğenmediğini kendisine bile itiraf etmekte zorlanır. “Beğenmesem de bunu belli etmemeliyim, çünkü aslında çok güzel” der kadın, lisanı haliyle. Çünkü beğenmediğinin aslında güzel olabileceğini düşünür, hatta buna inanır.

Konserin yarısında patlamak üzereyken çıktım salondan, Hatun’a sen eve taksiyle dönersin, beni bağışla dayanamıyorum diyerek. Sonuçta O da kadın ama hamdolsun, rol yapmamı beklemiyor, neyse ki anlayışlı mübarek:)