Hamlet'ten Gına Gelmesi Üzerine...

Horatio, kendisini iyi hissetmeyen ve “yüreğimde bir sıkıntı, bir didişme var dostum” diye mırıldanan Hamlet’e “isterseniz gidip Laertes ile yapacağınız müsabakaya rahatsızlığınız nedeniyle katılamayacağınızı söyleyeyim” teklifinde bulununca, Hamlet parlar bir anda:

“Katiyen olmaz; biz kehaneti reddederiz, bir serçenin düşüşü bile ilahi takdire göredir. Takdir bugüne ise, yarına değildir; yarına değilse, bugünedir; bugüne değilse bile yarın gerçekleşecektir; hazır olmaktır tüm gereken. İnsan hiçbir şeyi yanında götüremediğine göre, zamansız gitse ne çıkar? Bırak olsun, ne olacaksa.” [5:2’den]

Bugün telefonda onun bunun dedikodusunu yaparken, annecim birisi için “Allah ihmal etmez, imhal (zaman tanımak, mehil vermek) eder.” dedi. Aklıma doğrudan Hamlet’in serçesi düştü o cümleyi duyunca. Gün içerisinde de Fortunata’nın omletli Hamlet yazısına denk gelince bu kadarı fazla dedim kendime.

Martin Lings’in dediği gibi Shakespeare, Dante’nin kurduğu dünyada, ortaçağda yaşıyordu. Bizlerse Descartes ile startı verilen, Rousseau ile şekillenip Hegel-Scopi-Nietzsche üçlüsünün tamamladığı, öncekinden çok başka, yeni bir evrende doğup büyüdük. Materyalizmin dibine vurduğumuz/vurulduğumuz bu modernist çağın insanları olarak bizler yukarıdaki kısacık tiradı tam ve hakkını verir şekilde anlayamıyoruz. ‘Anlıyorum lan ben, kendine bak, sensin o salak’ diyecek kişilere önce özür sonra da takdirlerimi sunayım.

Bizler mutlu olmak için değil, galip gelmek için yaşıyoruz.

Huzura ermek için değil, herkese karşı verdiğimiz üstünlük savaşını kazanmak için çalışıyoruz.

‘Canavar büyümezse ölür’ sözü, bize öğretilen rehber prensibimiz.

Maddi güç, yegane kriter.

Geçen hafta perşembe günü, bir sebepten ötürü sinirlerim allak bullak bir halde, patlamaya hazır bomba veya kopmasına az kalmış fırtına gibi hissediyordum, doğruca eve gelip votka şişesini başıma dikme ihtiyacıyla bir taksiye attım kendimi. Atmış yaşlarında, tombalak yüzlü, cascavlak bir şoföre denk geldim. Dikiz aynasından bana bakıp “oğlum hasta mısın, yoksa çok mu yorgunsun?” diye sordu henüz elli metre gitmeden. Zorlukla cevap verdim, “Pek iyi değilim abi, başım ağrıyor.”

Aradan birkaç dakika geçince, evvelki gibi babacan ve sıcak bir sesle, gülümseyerek sordu:

“Oğlum üzerinde bozuk para vardır di mi? Vallahi tek bir kuruşum yok, hepsini hanıma bırakıp çıktım.”

“Hallederiz abi, bende yoksa bile sigara alırım bir yerden, bozarım.”

Bunu dedikten sonra bir an düşüncelerim dağıldı: Adamın cebinde tek kuruş yok, tüm parasını evine bırakıp işe çıkmış… Müşteri çıkmasa su alacak parası yok, karnı acıksa simit bile vermezler buna diye düşündüm.

“Abi, bir kuruşu olmadan nasıl çıkar insan sokağa ya?”

“Kısmet oğlum, senin bu arabaya bineceğin benim kısmetimde yazılıydı. Ben teslim olup çıkarım işe, Allah kerim. O çalışana rızık verir. Vermzse de kendi bilir”

Sustum. Yolda önümüze çıkan, yanımızdan geçen birkaç trafik canavarı hakkında gülerek yaptığı yorumlara karşılık verecek gücüm de yoktu zaten. Eve yaklaşırken dudaklarımı araladım gene:

“Abi, ışıklardan sola döneceğim ama o caddeye girdikten yirmi metre sonra ineceğim. Eğer buradan düz devam etmek istersen seni ters yola sokmayayım, yirmi metre yürürüm ben.”

“Benim için fark etmez, sen nereye dersen oraya. Senin götüreceğin yerde trafik sıkışır belki ama bu caddede düz devam edecek olsam bir kaza da gelebilir başıma. Ha, kaza yapsam da elden bir şey gelmez, hayır da şer de Allahtan. Bizim içimiz rahat olsun yeter.”

Yuh dedim içimden. O berbat halimde, alt üst olmuş vaziyette taksiye binerken ben, aklımın duvarlarında ve kalbimdeki derin boşlukta tüm şiddetiyle yankılanan haykırışlara adam Hamlet’çe cevap veriyordu kendi tarzında. İçimde kabaran bir isyan vardı, “Neden oldu?! Nasıl bu hale geldi?! Böyle olmamalıydı!” diyordu sesler o sırada.

Bu adam hayatı boyunca Hamlet’i izlememiş, okumamıştır. Muhtemelen omlet onun için çok daha fazla şey ifade etmektedir.

Güler yüzle aldı uzattığım parayı. Güler yüzle gitti. Kayboldu gözden.

Bizim dünyamız, insana ve bireysel akıla odaklı, sınırları insanca kavranılabilir olduğu kadar sadece insanla sınırlandırılmış bir dünya.

Hamlet bunların yanında bir üst-akıla da inanıyordu.

Cebinde bir kuruş para olmadığını gayet mütevâzı bir şekilde söyleyip kakara kikiri yapan, hayatım boyunca bana “oğlum” diye hitap eden ilk taksi şoförü de öyle.

Hamlet’in tiradını hakkıyla anlayamadığımı söyledim az evvel. İnançlı biriyim, okuyunca, üzerinde biraz düşününce “hmmm, evet, haklı” diyorum belki. Ama durumum sanki İsa’nın sözlerini pekiştirir nitelikte:

14- Yeşaya'nın şu peygamberlik sözü onların bu durumunda gerçekleşmiş oluyor:

`Duyacak, duyacak, ama hiç anlamayacaksınız,

bakacak, bakacak, ama hiç görmeyeceksiniz!

15- Çünkü bu halkın yüreği duygusuzlaştı,

kulakları ağır işitir oldu.

Gözlerini de kapadılar.

Öyle ki, gözleri görmesin,

kulakları işitmesin, yürekleri anlamasın

ve bana dönmesinler.

Dönselerdi, onları iyileştirirdim.'

(Matta, 13. Bölümden)

Bir votka mutsuz etmiyor... O da sarhoş etmiyor...