Damnatio Memoriae, Bıçaklar ve Black Sabbath Üzerine...

Romalılardan gelmiş bu söz günümüze: 'Damnatio Memoriae.' Latince “hatıranın lanetlenmesi” anlamına geliyor. Devlet aleyhinde suç işleyenlere, o kimse yaşarken veya öldükten sonra, ceza olarak onunla ilgili her türlü bilgiyi, yazıtlardan ve parşömenlerden, tüm resmi ve gayri resmi belgelerden silme, heykellerini, gravürlerini yok etme… Kısaca hiç yaşamamış gibi farz etmek o insanı… Buharlaştırmak, ignore etmek… Hafızalardan silmek… Wikipedia’ya bakarsanız tarihte sadece Romalılar’la sınırla kalmadığını da görebilirsiniz, bu yazının konusu tarih değil. Ayrıca devlet kavramı hakkındaki görüşlerim ve anarşiye meylim daha evvelki postlarda görülebilir.

Biz, “insana karşı” olan eylemlere bakalım.

Tecrübe üzerine yazdım geçenlerde. Can yakıcı tecrübelerden, “geçmeyen” geçmişlerden, bizi takip eden gölgelerden, rahat bırakmayan hayallerden bahsetmiştim.

Neden seviyoruz acı çekmeyi bu kadar?

Ne için, kimin için mutsuzluğa sevk ediyoruz kendimizi?

Niye karamsar ıstıraplara gömülüp çıkmıyoruz gün ışığına?

Bir kadının/bir erkeğin bize yaşattığı narsistik ego yaralanması yüzünden. Yere göğe sığdıramadığımız benliğimizde açılan yarayı, üstelik açık ve kanayan yarayı okşayarak “canım benim, nasıl kıydılar sana?” diyerek, hem o yaranın kapanmasına izin vermiyoruz, hem kendimize eziyet edip o yaranın varlığını ve yaralayanı daima hatırlıyoruz… Ama bu anımsama kesinlikle tedavi edici bir gaye taşımıyor, içinde bazen nefret, bazen özlem, bazen kendini acındırma, bazen de merhamet dilenciliği barındırıyor. Lakin sürekli oynayıp duyduğumuz yara kapanamaz ki! Kan pıhtılaşacakken biz gene damarlarımıza tazyik ediyoruz, kabuk bağlayacakken üstünü kazıyoruz. Ardından da “canım yanıyor, yüreğim kanıyor” diye mızmızlanıyoruz.

Örneği çeşitlendirmeden devam edelim: Biri elindeki bıçağı karnıma, böğrüme, koluma… Bedenimdeki her hangi bir yere haşırt diye saplayıp kaçacak olsa ne yaparım ben? Yaram hafifse adamın peşinden koşar ve ağzına tükürürüm, ama beni ağır bir şekilde yaralayıp arkasına bakmadan sıvıştıysa, ilk aklıma gelen hastaneye gidip iyileşmek için tedavi altına alınmak olacaktır.

Beni yaralayan adamın peşinden koşup, sürünüp, emekleyip, “birader, ben az önce şu ara sokakta karnını deştiğin kişiyim, yaram çok acıyor ve kanama da var, sen yaptın bunu, o zaman beni iyileştir be, gözünü seveyim hadi bir zahmet” demem.

Peki ama, o zaman manyak mıyız ki, yıllarca besleyip büyüttüğümüz, yemeyip yedirdiğimiz, şişmeyip şişirdiğimiz, en değerli ve en özel varlığımız olan yüceler yücesi, Himalayalar’da gezinesice egomuzu ezen, yıkan, parçalayan, sefil ve acınası hallere düşüren insanları hala özlüyor, istiyor, arzuluyor, bekliyoruz? Bu işte bir tuhaflık var.

Lanetlemeli… Bize karşı suç işleyenleri silip atmalı… Küfretmeli, belleğimizde o kişiye ait olanı kirletmeli, yaşadıklarımızın sorumlusu olarak gördüğümüz o kimseye ait saygın bir şey bırakmamalı, buruşturup yırtmalı, yok etmeli… Ne tetikleyici, ne güzel bir anı bırakmalı. Acı verenin güzel anısı, elindeki hançeri bize sokan adamın renkli gözleri veya kibar sesi olur ancak. Bize ait olmayan, bize verilmeyen zaten güzel olamaz. Bizim olamaz, bizim olmayansa bizi mutlu edemez.

Madem böyle;

Neden onun yüzünden acı çekmeyi seviyoruz böylesine?

Ne için, bizi mutsuz eden ve bunu umursamayan o kişi uğruna bataklıkta zırlıyoruz?

Niye karamsar ıstıraplara gömülüyoruz ki,? Tökezledik, düştük, dizimizi incittik, ama kangren edemez bizi bir başkasının çelmesi veya tekmesi… Nerede görülmüş tekme atan kişinin yerde kıvranan mağdurun başını okşayıp ayağa kaldırdığı? Eğer bu olduysa/olacaksa, bilin ki yeniden yere yıkmak içindir sadece.

Biraz düşünürsek görürüz ki, mutsuz olmak için yeterince sebebimiz var: Hayatın anlamı, ölüm ve yaşam kavramları, ziyan olan gençlik, gömleklerin ütülenmesi sorunsalı, Beşiktaş’ın halinin ne olacağı vs.

Tecrübelerin bize acı verdiği doğru. Acılarımız geride kalacak olsa da, yaralarımızın izi kalıyor en azından, bunun önüne geçemiyoruz. Façamızın bozulmasından hoşnut olmamız da mümkün değil.

Ama Nazım’ın o meşhur dörtlüğünü adapte etmeliyiz hayatımıza, bizi süründürenlere inat:

İçinizden biri

Can verebilse bile ölmüş kalbimize,

Sonunda egomuza saplanmış bir bıçaksa eğer,

Gözükmesin gözümüze!

Ve dik olmalıyız, sert olmalıyız, bükülünce doğrulmayı, kırılınca yapışmayı bilmeliyiz.

Gerekirse hafızamızdan silmeliyiz o hançeri.

Manyak ve şirin pucca’nın son postundaki saçma ve komik yazısı, yaşadığımız/geçirdiğimiz/ bize geçiren tecrübeler üzerine böyle karmaşık düşüncelere sevketti beni…

Ex Occidente Lex.

'Damnatio Memoriae' bir insanlık harikasıdır.

Unutmak bir nimettir.
Unutunuz.