2 Eylül 2007 Pazar

A.C.K.'ya referans

"...Hristiyan credo'su (itikat formülü) tarihi cereyana tabi olarak teşekkül etmiş ve Konstantinus zamanında devletin resmi dini olarak kabul edilince, 325'te toplanan İznik Konsili'nin kararlarıyla 'ortodox' (sünni) itikat formülü resmen tespit edilerek bu formülü kabul etmeyen Hristiyanlar kanun harici ilan edilmişlerdir. Teslis itikadının meydana gelişindeki tarihi sebeplerin bir kısmını teşhis etmek mümkündür. A.J. Toynbee, Hristiyan itikadına; İncilin Yunancaya tercümesinin*, eski putperest itikatlarının Hristiyanlıkça itiraf edilmeyen bir tarzda massedilmesinin**, Hristiyanlığın dünyevi maksatlarla istismar edilmesinin*** ve siyasi iktidarın**** tesirleri olduğuna işaret eder.

Teslis itikadının meydana gelişinde en mühim tesir Yunan felsefesi tarafından icra edilmiş olup, bu tesirin icra mekanizması De Lacy O'leary tarafından mükemmelen izah edilmiş bulunmaktadır.***** Yahudi Philon'un (MÖ 20-MS 54) felsefesinden iktibas olunan Logos (Kelam) doktrini Teslis'in unsurlarından biri olan 'İsa'nın Uluhiyeti' itikadını tefsir için kullanılmış ve İskenderiye'deki Yeni Eflatuncu Felsefe ve Gnostik felsefenin tesirleri altında kalan bir takım Hristiyan mezhepleri teşekkül etmiştir. Bununla beraber Hristiyanlığın ilk asrında dahi Monarchist ve Ebionit mezhebi mensupları gibi Teslis itikadını benimsemeyen tek tanrılı Hristiyan mezhepleri mevcut idiler. ****** İskenderiye felsefe ekolü (yeni Eflatuncu Plotinus ekolü) mensuplarının, 'Emanation' (Tekvin nazariyesi) ve Logos doktrini sayesinde İsa, dini spekülasyonla ilahlaştırıldı. Mamafih, Antakya'da 270 tarihinden itibaren faaliyete geçen mühim bir teolojik ekol daha vardı ki, bunlar daha ziyade akılcı olduklarından, Hristiyan credo'sunun mantıkî tutarlılık içinde olmasına ehemmiyet veriyorlardı. Zira bunlar mistik İskenderiye ekolünün aksine Aristo felsefesine ehemmiyet veriyorlardı. Arianizm mezhebi bu antakya Ekolüne mensuptur. Hristiyan kilisesi tarihindeki bir çok şizmanın (hizbin) menşei bu iki ekolün Teslis akidesini farklı bir tarzda tefsir etmesinden neşet etmiştir..."

* A.J. Toynbee, Tarihçi açısından Din, Tercüme: İbrahim Canan, İstanbul 1978 s. 167 (Bu kitap bende var, size de lazım)

** a.g.e. s.191

*** a.g.e. s.159-160

**** a.g.e. s. 150-151

***** Bu hususta daha fazla malumat için: De Lacy O'leary, İslam Düşüncesi ve Tarihteki Yeri, Tercüme: H. Yurdaydın, Ankara 1971, s. 18-25 (Bu kitaba da sahip olduğumdan şanslı addediyorum kendimi)

****** Henry Bettenson, Documents Of The Christian Church, New York 1971, S. 38

1 yorum:

  1. anderleth maçı sonrası canlı yayında "çok gol atamıyorum ama kritik gollere imza atıyorum" diye kadıköy arenasındaki seyircilerle barışma çabası içine giren kezman efendi isa resimli tişörtü ve kolundaki isa dövmesiye televizyonlarımızdan salonumuza dahil olduğunda, babam "bu adamlarınkide hiç yenilir yutulur bir şey değil. bizimkinin anası belli, babası belli, amcası belli. bu isanın bir tek anası belli. babası kim ? tanrıymış,pehhh. bi de hala inanıyorlar buna..." diye benle konuştu.
    kezman golü attı mı baba, boşver gerisini.

    YanıtlaSil

Tarihe Yorum Düşmek Senin Ne Haddine?!