Daldan Dala...

Çarşamba günü bir dostumdan gelen telefonla iş çıkışı yolumu onunla buluşmak üzere Sultanahmet tarafına düşürdüğümde, aklımdan sadece Selim Usta’da köfte ve piyaz yemek geçiyordu. İtiraf edeyim ki ne zamandır yolumun düşmediği o mahâlle geçmek ve etoburluğun hazzına en leziz şekilde varmak için arkadaşımın daveti bir bahaneydi. On gündür diyette olduğunu duyduğumda geri adım atmayıp provokasyon faaliyetlerine giriştim; doğrusu pek de hazırdı tahrik edilmeye, gittik, köftemizi yedik, mutlu olduk. Sonrasında Sultanahmet Camii’nin eteklerinde çayımızı içip uzunca bir süre konuşup dertleştik, konuştuk. Hava kararıp akşam ezanının okunmasına az kala, mistik bir ortama ihtiyaç duyduğunu, Sultanahmet Camii’ne girmek ve oradaki havayı teneffüs etmek istediğini söyledi, “mistik” ve “ruhâni/spiritüel” kavramlarını karıştırdığını açıklamaya girişecektim ki, hem O ısrarcı olmadı, hem ben kendime bu kızı seviyorum ya, ne diye tepesine çıkıp kafasına edeyim dedim, uslu durdum, avluya beraber geçtik, camiinin kapısına kadar geçirdim onu ve orada ayrıldık; o insanların ibadetini izlemek için kapıda kayboldu, ben de arkamı dönüp hazır gelmişken Kapalıçarşı’yı da dolaşayım diye ayrıldım avludan. O sırada içimde bir huzursuzluk belirdi, ne kadar uzun zamandır camiye gitmedim, şu “ruhani” atmosferi teneffüs etmedim diye… Yoksayıp adımlarımı hızlandırdım, insanların kalabalığına karıştım.

Ertesi gün, yani Perşembe, işyerimde sevdiğim bir müdürün amcasının vefatının akabinde cenazesinin kalkacağını öğrendiğimde, birimdeki birkaç kişi cenazeye katılmaya karar verdik. Bendeki ilk çağrışım bir gün önce dostumu Sultanahmet’in kapısında bırakırken hissettiğim rahatsızlık duygusuydu; tek farkı bu defa gezmeye değil, bir görevi yerine getirmek için Beylikdüzü’ndeki bir camiiye gidecek olmamdı. Öğlen namazının ardından kalkacak cenaze için yarım saat kadar erken ulaştık mekâna, musalla taşının önünde duran müdüre başsağlığı diledik bir grup iş arkadaşı olarak, ama hava o kadar soğuk, rüzgâr öylesine acımasızdı ki, içimizden birinin girelim şu camiye yoksa zatürre olucaz teklifini hepimiz çok makul karşıladık, cenaze başında bekleyecek kadar mevtaya yakın insanlar değildik bir kere, zaten müdüre şirinlik olsun ve işyerinden insanların onu bu sıkıntılı gününde yalnız bırakmadığını görmesi için yaptığımız bir nezaket gösterisiydi bu.

Ezana 20-30 dakika kalmıştı, hoca yere oturmuş, vaaz gibi de değil, sohbet edasıyla az sayıdaki insana bir şeyler anlatıyordu. Yakınlarına ilişip kulak verdim, Çanakkale Savaşı haftasıymış, sanki elindeki sapanla Anzaklara karşı savaşmış, cepheden yeni gelmiş de gördüklerini anlatır gibi heyecan içinde konuşuyordu. Kıçım biraz ısınıp (meğerse cami yerden ısıtmalıymış, ben gitmeyeli çok değişmiş camiler) iliklerimin titremesi durduğunda, Mehmet Akif’in Çanakkale Şehitlerine isimli şiirini okumaya başladı, zaten öncesinde de bu şiirden mısraları nesre çevirerek satıyordu cemaate. Hâlbuki Akif de bu savaşı görmemiş, cephede bulunmamış, o kanlı dehşetli etkileyici şiiri kafasından, hayal gücünü kullanarak yazmıştı. İnsan ısınınca beyin hücreleri de kımıldamaya başlıyor, bir yandan şiiri dinlerken bir yandan da kafamdan “Slayer şarkısında Religion is hate, Religion is fear, Religion is war diye buyuruyor ama bazen de religion is hot, religion is warm oluyor, hem de iyi oluyor valla” diye geçiriyordum. Tam yüzümde keyifli bir gülümseme belirecekken, hoca “Bedrin aslanları ancak bu kadar şanlı idi” mısraını okudu. Bu mısrada Akif, biraz haddini aşar, ilk defa annem dikkatimi çekmişti buna: Bedir savaşında babalar oğullarına, kardeşler birbirlerine karşı savaştı, dünya tarihinde öyle bir savaş olamaz der hep. İspanya İç Savaşını bilmiyor tabi, hem bu ülkede kaç kişi bu savaşı biliyor ki? İspanya İç Savaşı denildiğinde hemen aklına Franco, Franco denildiğinde de 3F (femme, fiesta, futbol) gelen insanların ülkesi burası, en entelektüel geçinenlerin bile barutu o kadar. Sonra biraz daha kafa yordum, okuduklarımdan, duyduklarımdan, izlediklerimden, acaba kardeşin kardeşe, babanın oğluna, amcanın yeğenine karşı olduğu başka bir savaş var mı bildiğim diye tırmaladım, tırmıkladım hafızamı. Güneydoğu’da yaşananlarla ilgili okuduğum birkaç haberi anımsadım, bir kardeşin asker üniformasıyla, diğerinin PKK kılığında silah tuttuğuna dair, ama hayır, birebir karşılamıyordu bunlar. Biri Şırnak'ta, ötekisi Ağrı'da bulunabilirdi pek ala... Aradığım gibi bir şey mutlaka olmalıydı. Hoca dua etmeye başladı, hepimiz avuçlarımızı kaldırıp açtık ama ben hala her ne kadar harddiski geniş olsa da işlemcisi eski model, anakartı demode olmuş ve doğrusunu söyleyecek olursam adam akıllı bir formata gereksinim duyan beynimi tarıyordum Bedir Savaşı gibi bir hadise bulmak için.

İmdadıma Arjuna yetişti. Bhagavad Gita’daki meşhur savaş sahnesinde, arabacısı Krişna’ya emir verir; “Arabamı iki ordunun tam ortasında durdur, bir yanda benimle birlikte savaşmaya gelen kendi adamlarımı göreyim, öte yanda da Dhritarashtra ‘nın [amcası] kötü yürekli oğlunun isteğinin yerine getirmek için sabırsızlananları.”

İki ordunun arasına geldiğinde, her iki tarafa da uzun uzun bakar Arjuna. Devamını kitaptan yazayım:

İşte o zaman Arjuna, her iki orduya da baktı ve babalar, dedeler gördü.

Oğullar, torunlar, amcalar, ustalar, kardeşler, yoldaşlar, arkadaşlar. Birbirleriyle akraba olan kişileri böyle karşı karşıya görünce yüreğini hüzün ve umutsuzluk kapladı. Kederle şöyle konuştu:

Krişna, burada birbirleriyle savaşmak isteyen yakınlarımı görüyorum.

Elim ayağım tutmaz oluyor, ağzım kuruyor, titriyorum, tüylerim dehşetten diken diken oluyor. Kötülük belirtileri görüyorum Krişna. Savaşta kendi yakınlarımı öldürmenin bana nasıl bir şan sağlayacağını bilemiyorum.

Bu insanlar bizim öğretmenlerimiz, babalarımız, oğullarımız, amcalarımız, dedelerimiz, karılarımızın akrabaları, ailemizin diğer üyeleri.

Hangi şeytana uyduk da bir dünya krallığı uğruna kendi akrabalarımızı öldürmek için bu savaş alanında toplandık?

Sonrasında Krişna, mızıldayan Arjuna’nın ağzına sıçar hint felsefesinin en can alıcı noktalarıyla, o kadarını yazmayayım, zaten camide Hindu öğretisine kafa yoracak kadar da aklımı peynir ekmekle yemedim, abartmayayım. Ama o sırada aklımdan geçen;

*Thoreau’nun Walden’da söylediği “Bazı insanların okuduğu tek bir kitap onlar için hayatın rehberi olur, her türlü düşünsel ihtiyaçlarını giderir” cümlesinden hareketle, aşk acısı çektiğimde de, hayattan nefret ettiğimde de, içine düştüğüm her çukurda ne zaman Bhagavad Gita’ya uzansam bu seksen sayfalık eserde sakinleştirici ilacımı hatta ruhsal antibiyotiğimi bulduğum,

*Eserde geçen Kuru’lar ve Pandavalar arasındaki savaşın Bedir’den farklı olduğu, ama İspanya İç Savaşı’yla büyük benzerlikler gösterdiği,

*Doğunun aşkın bilgeliğinin ulaştığı huzur ve dinginliği Batının karamsar egzistansiyalist felsefesinde aramanın beyhudeliği,

Düşünceleriydi. Bu arada namaz bitmiş, cenazenin başına gidiyormuşuz, farkında bile değilim.

Mezarlık. Büyükçekmece gölüne nazır, havadar, önü açık. Apartman tarzı inşa edilmiş, yaklaşık iki metre derinlikte, etrafı betonla kaplı, her mezarın içine iki kat yerleştirilecek şekilde düzenlenmiş dubleks çukurlar. Boş olup, daimi misafirlerini bekleyen dairelerin üzerleri yaklaşık iki metreye elli santim ölçülerinde hazırlanmış taşlarla kapatılmıştı, ama sabitlenmediği için insanlar üzerlerine bastığında sanki taşlar kayıp içine çukurun içine düşecekmiş tedirginliği yaşıyordu. Ölmeden mezara girmek/düşmek düşüncesi. Çamura bulanmadan, paçaları bulaştırmadan yürüme gayreti. Müdürün kefene sarılı amcası ise ne çamurdan, ne de çukurdan şikâyet edebiliyordu o an; yavaşça toprakla örtüldü üstü, bir tahta dikildi başucuna, kapı zilinde yazılı isim misali, o dairede ikamet eden.

Krişna, iki ordunun arasında durup şaşkaloz olan Arjuna’ya “Bu savaşta ne ölen ne de öldüren olacaktır. Böyle olacağını sananlar aldanıyorlar. Çünkü insanın içindeki Öz ne ölür, ne de öldürür. O sonsuz ve tektir” der.

Ayrılırken aklıma geldi, bol bol Fatiha okudum kabir meskûnlarına. Beni duyduklarına kalıbımı basarım.

Dönerken, yol boyunca ne yesek diye konuşup durduk arabada...